Minimum stok və sifariş nöqtəsi necə hesablanır?

Minimum stok “hər hissədən çox saxlamaq” demək deyil. Məqsəd tədarük gələnədək ehtiyacı qarşılamaq və qeyri-müəyyənlik üçün ölçülü ehtiyat saxlamaqdır.

Sifariş nöqtəsinin sadə formulu

Sifariş nöqtəsi = orta gündəlik istifadə × tədarük müddəti + təhlükəsizlik stoku. Təhlükəsizlik stoku sadə modeldə orta gündəlik istifadə × əlavə təhlükəsizlik günü kimi hesablana bilər.

Nümunə

Gündə orta 2 ədəd filtr istifadə olunur, tədarük 4 gün çəkir və 3 günlük təhlükəsizlik ehtiyatı seçilib. Tədarük dövrü ehtiyacı 8, təhlükəsizlik stoku 6, sifariş nöqtəsi isə 14 ədəddir. Qalıq 14-ə düşəndə yeni alış prosesi başlamalıdır.

Orta istifadəni necə tapmaq lazımdır?

Son 30–90 günün çıxışını gün sayına bölün. Mövsümi məhsulda bütün ili kor şəkildə ortalamaq düzgün deyil; uyğun mövsümün məlumatını müqayisə edin. Kampaniya və ya yeni böyük müqavilə varsa, gələcək tələbi ayrıca əlavə edin.

Tədarük müddətini real ölçün

Sifariş verdiyiniz günlə malın faktiki anbara qəbul olunduğu gün arasındakı müddəti saxlayın. Tədarükçünün vəd etdiyi 2 gün realda 5 gün olursa, hesabda real göstərici istifadə edilməlidir.

Kalkulyatorla yoxlayın

Minimum stok kalkulyatoru cari qalıqla sifariş nöqtəsini müqayisə edir. Bu sadə alət başlanğıc üçündür; yüzlərlə SKU üçün anbar sistemi istifadə və tədarük tarixçəsini avtomatik toplamalıdır.

Artıq stok da problemdir

Çox stok kapitalı bağlayır, saxlama sahəsi tutur və köhnəlmə riski yaradır. Tez dövr edən A məhsulları daha sıx, nadir C məhsulları isə sifariş əsasında idarə oluna bilər. Hər məhsula eyni ehtiyat günü verməkdənsə istifadə və tədarük riskinə görə qruplaşdırın.

Sifariş nöqtəsini mövsümə görə yeniləyin

Yağ, filtr və şin kimi məhsulların tələbi mövsümə görə dəyişir. Son dövrün orta istifadəsini, təchizat müddətini və təhlükəsizlik ehtiyatını birlikdə hesablayın; bir dəfə yazılmış minimum rəqəmi dəyişməz qayda kimi saxlamayın.

Sifariş nöqtəsinin sadə düsturu

Sifariş nöqtəsi «nə vaxt sifariş verməliyəm» sualının rəqəmli cavabıdır və hesablanması sadədir: gündəlik orta sərf çarpı çatdırma müddəti, üstəgəl ehtiyat qalıq. Nümunə: gündə orta 2 ədəd sərf olunan filtr, təchizatçının çatdırma müddəti 5 gün, ehtiyat 3 gün. Sifariş nöqtəsi = 2 × (5 + 3) = 16 ədəd. Qalıq 16-ya düşəndə sifariş verilməlidir. Bu düsturun dəyəri dəqiqliyində deyil — təxminlə qərar verməkdən qurtarmasındadır.

Ehtiyat qalığı nəyə görə təyin etmək

Ehtiyat qalıq gözlənilməzliyə qarşı yastıqdır və iki amildən asılıdır: sərfin nə qədər dəyişkən olduğu və təchizatçının nə qədər etibarlı olduğu. Sərfi sabit olan və vaxtında gələn hissə üçün kiçik ehtiyat kifayətdir. Mövsümi dəyişən və ya təchizatçısı tez-tez gecikən hissə üçün ehtiyat daha böyük tutulmalıdır. Hər hissəyə eyni ehtiyat qoymaq həm pulu lazımsız dondurur, həm də riskli hissələri qorumur.

Bütün hissələrə eyni diqqət lazım deyil

Anbarda yüzlərlə mövqe varsa, hamısını eyni dəqiqliklə idarə etmək mümkün deyil və lazım da deyil. Praktik bölgü: hissələri illik dövriyyəyə görə üç qrupa ayırın. Birinci qrup — dövriyyənin böyük hissəsini verən az sayda mövqe; bunlar sıx izlənməli, sifariş nöqtəsi dəqiq hesablanmalıdır. İkinci qrup — orta əhəmiyyətli; aylıq baxış kifayətdir. Üçüncü qrup — nadir satılan çoxsaylı mövqe; burada sadəcə minimum hədd qoyub bildirişə etibar etmək kifayətdir.

Mövsümilik hesablamanı necə dəyişir

Gündəlik orta sərf illik ortalama üzərindən hesablanırsa, mövsümi hissələrdə düstur yanıldır. Şin, akkumulyator, kondisioner və qızdırıcı hissələri il ərzində qeyri-bərabər sərf olunur. Bu qrup üçün orta sərf ümumi il üzrə deyil, keçən ilin eyni dövrü üzrə götürülməlidir. Sistemdə sərf tarixçəsi saxlanılırsa, bu hesablama real məlumat üzərində qurulur və pik dövrə hazırlıq təxminə əsaslanmır.

Çox sifariş də səhvdir

Anbarın boş qalması aydın problemdir, amma həddindən artıq dolu olması da xərcdir. Rəfdə duran hər hissə donmuş puldur; üstəlik bəzi hissələrin saxlama müddəti var, bəziləri isə model dəyişəndə köhnəlir. «Ehtiyatlı olaq, çox alaq» yanaşması adətən ölü stokla nəticələnir. Sifariş nöqtəsi məhz bu iki riski balanslaşdırmaq üçündür — nə boş qalmaq, nə də lazımsız doldurmaq.

Sistem bu işi necə asanlaşdırır

Hesablamanı Excel-də də aparmaq olar, amma problem yenilənmədədir: sərf hər gün dəyişir, çatdırma müddəti dəyişir, mövsüm dəyişir. Sistemdə sərf tarixçəsi avtomatik toplandığı üçün orta sərf real məlumatdan çıxır. Qalıq minimum həddə düşəndə bildiriş yaranır və mövqe sifariş siyahısına düşür. Beləliklə anbardarın işi hesablamaqdan çıxıb qərar verməyə keçir.